به گزارش روابط عمومی اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان سمنان، نشست مشترک روح‌الله منوچهری؛ معاون برنامه‌ریزی، پژوهش و فناوری اطلاعات نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و محمدحسین داورپور؛ فعال حوزه اقتصاد دیجیتال و فناوری‌های نوظهور و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان، با هدف بررسی ظرفیت‌های فناوری‌های نوین در توسعه فعالیت‌های کتابخانه‌ای، طراحی تجربه‌های جذاب برای مخاطبان و ارائه ایده‌های خلاقانه در حوزه ترویج کتاب و کتابخوانی، در پارک علم و فناوری دانشگاه سمنان برگزار شد.
در ابتدای این نشست، محمدحسین داورپور با تشریح ظرفیت‌های فناوری‌های دیجیتال و فناوری‌های نوظهور، پیشنهادها و ایده‌های نوآورانه‌ای را برای بهره‌گیری از این فناوری‌ها در حوزه کتاب و کتابخوانی مطرح کرد.
وی همچنین نمونه‌هایی از فناوری‌های جدید، از جمله «نوتوپیا»، را معرفی و زمینه‌های کاربرد آن‌ها را در فعالیت‌های فرهنگی و کتابخانه‌ای تبیین کرد.
داورپور با اشاره به امکان پیوند فناوری و فعالیت‌های فرهنگی، بر ضرورت استفاده از ابزارهای نوین برای معرفی مؤثرتر کتاب، توسعه تعامل با مخاطبان و خلق تجربه‌های متفاوت در محیط کتابخانه تأکید کرد و گسترش همکاری‌های مشترک در این زمینه را خواستار شد.
ظرفیت داده‌های مخاطبان و هوش مصنوعی؛ فرصتی برای ارتقای خدمات کتابخانه‌ای
در ادامه، روح‌الله منوچهری؛ معاون برنامه‌ریزی، پژوهش و فناوری اطلاعات نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین در نهاد، اظهار کرد: نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور از جمله دستگاه‌های فرهنگی است که فعالیت‌هایی را در زمینه بهره‌گیری از هوش مصنوعی آغاز کرده است. هرچند این اقدامات همچنان نیازمند توسعه و بهبود هستند، اما طی یک سال اخیر قابلیت‌های جدیدی به ابزارهای طراحی‌شده اضافه شده و امکان اجرای برنامه‌های مؤثرتری در این حوزه فراهم آمده است.
وی با اشاره به استفاده از ابزارهای هوشمند در فرایندهای کتابخانه‌ای افزود: در حال حاضر از ظرفیت هوش مصنوعی و سامانه‌های هوشمند، از جمله «همیار کتاب»، برای کمک به کتابداران در معرفی کتاب، ارائه پیشنهادهای مطالعاتی متناسب با علایق مخاطبان و هدایت آن‌ها به سمت منابع مرتبط استفاده می‌شود. همچنین در برنامه‌ریزی و مکان‌یابی کتابخانه‌های جدید نیز از ابزارهای مبتنی بر تحلیل داده بهره گرفته می‌شود.
منوچهری با تأکید بر ارزش اطلاعات و داده‌های موجود در شبکه کتابخانه‌های عمومی کشور تصریح کرد: در حال حاضر حدود دو میلیون عضو فعال در کتابخانه‌های عمومی کشور داریم و در یک سال اخیر نیز بیش از ۱۲ تا ۱۳ میلیون نفر از خدمات کتابخانه‌ها استفاده کرده‌اند. اطلاعات ارزشمندی درباره ویژگی‌های جمعیت‌شناختی، گروه‌های سنی، میزان استفاده از خدمات، علایق مطالعاتی و رفتار کتابخوانی مخاطبان در اختیار نهاد قرار دارد که می‌تواند مبنای برنامه‌ریزی دقیق‌تر و ارائه خدمات متناسب با نیازهای جامعه باشد.
معاون برنامه‌ریزی، پژوهش و فناوری اطلاعات نهاد ادامه داد: با وجود برخورداری از این ظرفیت اطلاعاتی، هنوز نتوانسته‌ایم به اندازه کافی از داده‌های موجود برای شناخت بهتر رفتار مخاطبان، بهبود خدمات و طراحی برنامه‌های هدفمند استفاده کنیم. فناوری‌های نوین می‌توانند در تحلیل این اطلاعات و شناسایی نیازهای واقعی مخاطبان نقش مؤثری داشته باشند.
وی با اشاره به اهمیت توجه به گروه سنی کودک و نوجوان در طراحی خدمات جدید کتابخانه‌ای گفت: بخش قابل توجهی از مخاطبان کتابخانه‌های عمومی را کودکان و نوجوانان تشکیل می‌دهند؛ گروهی که همواره به دنبال کشف تجربه‌های تازه، خلاقیت و نوآوری هستند. از این رو، ایده‌ها و فناوری‌هایی که بتوانند محیط کتابخانه را برای این گروه جذاب‌تر کنند، ظرفیت بالایی برای جذب و حفظ مخاطبان دارند.
منوچهری با اشاره به توسعه خدمات فراتر از امانت کتاب در کتابخانه‌های عمومی اظهار کرد: امروز مأموریت کتابخانه‌های عمومی صرفاً به عضویت و امانت منابع محدود نمی‌شود و خدمات متنوعی در این مراکز ارائه می‌شود. در سال‌های گذشته نیز با راه‌اندازی بخش‌های ویژه کودک در بیش از ۹۰ درصد کتابخانه‌های عمومی، تلاش شده است زمینه حضور و انس کودکان با کتابخانه فراهم شود؛ با این حال، یکی از چالش‌های مهم، حفظ ارتباط نوجوانان با کتابخانه است؛ چراکه در این سن، نه بخش کودک پاسخگوی کامل نیازهای آنان است و نه فضای متعارف بخش بزرگسال برایشان جذابیت کافی دارد.
وی افزود: طرح‌های خلاقانه و فناورانه، در کنار ظرفیت‌هایی مانند ساخت‌کده‌ها و سایر فضاهای تجربه‌محور کتابخانه‌ای، می‌توانند به ایجاد جذابیت بیشتر برای نوجوانان کمک کنند و زمینه حضور مستمر آنان در کتابخانه‌های عمومی را فراهم آورند.
سمنان؛ بستری برای اجرای آزمایشی طرح‌های نوآورانه کتابخانه‌ای
معاون برنامه‌ریزی، پژوهش و فناوری اطلاعات نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در بخش دیگری از این نشست، با تأکید بر ضرورت بررسی امکان اجرای عملی ایده‌های مطرح‌شده در کتابخانه‌های عمومی، گفت: باید طرح‌هایی را که قابلیت اجرا و اثربخشی بیشتری دارند، شناسایی و در محیط واقعی کتابخانه‌ها ارزیابی کنیم. استان سمنان می‌تواند به‌عنوان دبیرخانه و بستر اجرای اولیه این اقدامات ایفای نقش کند تا در صورت موفقیت، زمینه توسعه آن‌ها در سطح ملی و سایر استان‌ها فراهم شود.
وی با تأکید بر نقش مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان به‌عنوان نماینده نهاد در استان بیان کرد: نهاد از طرح‌های پیشنهادی و اقدامات نوآورانه حمایت می‌کند و لازم است تعاملات و رفت‌وآمدهای کارشناسی میان دو مجموعه افزایش یابد تا امکان تبادل مستمر ایده‌ها، بررسی ظرفیت‌ها و اجرای طرح‌های مشترک فراهم شود.
تأکید بر توسعه تعاملات و اجرای طرح‌های فناورانه در کتابخانه مرکزی سمنان
در ادامه، سعید دهقان‌لو؛ مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان سمنان، با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های فناورانه برای افزایش جذابیت کتابخانه‌ها و جذب گروه‌های مختلف مخاطبان، اظهار کرد: استفاده از فناوری‌های نوین می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای ارتباط مؤثرتر با مردم و تقویت تعاملات فرهنگی در فضای دیجیتال ایجاد کند.
وی با اشاره به ضرورت حرکت همگام با تحولات فناوری افزود: برای آنکه کتابخانه‌های عمومی بتوانند در جامعه امروز تأثیرگذار باشند، باید متناسب با فناوری‌های روز حرکت کنیم و تعاملات خود را با فعالان این حوزه گسترش دهیم. نگاه تخصصی و تجربه فعالان عرصه فناوری می‌تواند به شکل‌گیری ایده‌هایی منجر شود که علاوه بر نوآوری، از نظر اقتصادی نیز قابلیت اجرا داشته باشند.
دهقان‌لو همچنین از پیشنهادهای مطرح‌شده در این نشست استقبال کرد و بر آمادگی اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان برای بررسی و اجرای طرح‌های قابل اجرا در کتابخانه مرکزی سمنان تأکید کرد.
در بخش دیگری از این نشست، فرزانه پارسا؛ فرزانه پارسا؛ سرپرست دفتر پژوهش و آموزش نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، نیز دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را درباره بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در ترویج کتابخوانی، افزایش سرانه مطالعه و تقویت ارتباط کتابخانه‌های عمومی با نسل‌های جدید مخاطبان مطرح کرد.
این نشست را می‌توان گامی مؤثر در مسیر پیوند ظرفیت‌های علمی، تخصصی و فناورانه با مأموریت فرهنگی کتابخانه‌های عمومی دانست؛ تعاملی که با شناسایی ایده‌های خلاقانه، بررسی امکان اجرای آن‌ها و تبدیل پیشنهادها به طرح‌های عملیاتی، می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری تجربه‌های نوین در کتابخانه مرکزی سمنان و توسعه الگوهای موفق در سطح کتابخانه‌های عمومی کشور باشد.
